‘René, je hebt helemaal gelijk met je bericht over 2%’, zegt de stem aan de andere kant, ‘onder andere daarom vind ik Nederland steeds minder leuk’.

‘Dank je, en om welke redenen vind je Nederland nog meer minder leuk?’, vraag ik.

‘Hoe zo?’

‘Nou, omdat je zegt onder andere’

‘Wat wil je horen’, gaat de stem aan de kant verder,’er zijn zo veel redenen. Neem de leugens en het gedraai van Weekers. Dat is op zich geen reden, maar het staat symbool voor onze politiek. Wereldvreemd zijn ze. Alsof hij niet wist van die Bulgaren.
En wat dacht je van de Polen. Iedereen op straat weet dat, in Den Haag weten ze het zogenaamd niet. Maar spreek een paar Polen aan  en je hoort het van henzelf. Allemaal een klein beetje werken en vooral schrapen van de staat, toeslagen, uitkeringen, bijstand. Ze weten hier beter de weg om aan geld te komen dan wij’.

‘Ik ken een paar Polen’, reageer ik, ’dat zijn harde werkers. Ze maken 12 uur op een dag en als een klus niet af is gaan ze gewoon door. En dat voor geringe bedragen’.

‘Ja, over die Polen heb ik het dus niet’, klinkt het verongelijkt.

‘Nee, je moet het helemaal niet over Polen hebben’, reageer ik bits. ‘Ik ken ook Turken, Marokkanen én Nederlanders die ten onrechte allerlei geld van de overheid krijgen. Zie het gewoon als mensen. Er zijn profiteurs en fraudeurs die met list en bedrog misbruik maken van het systeem en er zijn mensen die dat niet doen en hooguit gebruik maken van hun recht. Het is een 2% voorbeeld. Het systeem deugt niet. Er kan gefraudeerd worden, en sommigen kunnen dan de verleiding niet weerstaan.
Maar het zijn geen specifieke bevolkingsgroepen die dat doen, het zijn individuen. En het is de boter op het hoofd van politici, overheden in het algemeen en wellicht op ons hoofd. We zoeken de oplossingen in houtje-touwtje, in ad hoc, terwijl er veel meer structureel naar het probleem moet worden gekeken. Niet naar één benoemd probleem, maar naar de grote lijn, de rode draad.’

Het is stil aan de andere kant van de lijn. In die stilte denk ik aan de Ghanezen die ik een paar jaar geleden sprak in de Bijlmer. ‘Wat doe je voor werk?’, vroeg ik er een. Hij en de om hem heen staande Ghanezen begonnen te lachen. In gebrekkig Nederlands doorspekt met Engels antwoordde hij ‘niet work, geld van govergeit’. Ik lachtte terug en ben er maar niet over verder gegaan.

‘Weet je nog, die Turken?’, hoor ik aan de andere kant. Als ik vraag welke, gaat het verder, ‘die met al dat vastgoed in Turkije, terwijl ze hier een uitkering hebben en een vriendin die werkt’.

Ik herinner het me. Twee jaar geleden zaten we bij een vriend. Hij had een paar Turken op bezoek waarmee hij zaken deed. We hadden het over Nederland, Turkije en de sociale systemen. Toen me duidelijk werd dat ze een uitkering hadden vroeg ik hoe het zat. Waarschijnlijk vonden ze mij niet bedreigend, want ze vertelde uitgebreid hoe zij dingen hadden geregeld. Daarbij kreeg ik sterk het idee dat ze ons op dezelfde lijn zette als het hele Nederlandse systeem, naïef, dom en kortzichtig.

‘ja, ik herinner het me’, antwoord ik.

‘Wat denk je dat die Turken nu zouden zeggen als je ze expliciet zou vragen naar Nederland. Denk je niet dat ze zeggen dat wij de sufferdjes van Europa zijn. Zoals wij maar geld blijven wegbrengen naar al die landen in financiële problemen, terwijl we in het land zelf ook nog eens hen, de buitenlanders, bevoordelen’.

‘Ach, zullen we er over ophouden’, zeg ik. ‘Je hebt gelijk. Er klopt een hoop niet in Nederland. Maar het zal in andere landen niet anders zijn. Ik heb geen zin meer in al die details, verhalen en geklaag. We komen daarmee niet verder. We moeten een groter doel voor ogen hebben. Wellicht is dat een hardere lijn over het gehele front. Een harde lijn gericht op de 2% die het voor anderen verpest’.

‘Ja, ik zei al dat ik het me je eens ben. Maar denk je niet dat bijvoorbeeld zo’n Staal van Vestia daar ook bij hoort, bij die 2%. Moet je zien hoeveel mensen de dupe zijn geworden van zijn beleid, terwijl hij in zijn functies alleen maar aan zijn eigen salaris en bonussen dacht.’

‘Tuurlijk hoort zo’n man daarbij’, antwoord ik, ‘maar hij is niet de enige. Dus moet men vooralsnog de bestaande regels volgen en niet alleen naar dat specifieke geval kijken. Maar van mij mag de wet zo worden aangepast dat zulke mensen met terugwerkende kracht worden aangepakt. Hij wist als topman, van wie je een zekere intelligentie mag verwachten, heel goed waar hij mee bezig was. En als hij meeging in de waan van die dagen, wat zo vaak als excuus wordt gebruikt, dan was hij niet geschikt voor die baan. Jouw moeder zei toch ook ‘als hij in het water springt, spring jij er dan achteraan?’.

‘haha, ja gelijk heb je. Moeders wijsheid’, tettert de andere kant van de lijn in mijn linkeroor, ‘mijn moeder zei het trouwens anders, die zij ‘als iedereen in het water springt, spring jij er dan achteraan’. Die is nog toepasselijker.
Weet je wat ze ook zei? ‘ik ben niet de moeder van al die andere kinderen, mijn antwoord blijft nee’. Dat is een mooie voor Rutte. Die kan hij overal gebruiken. In de Europese commissie ‘ik ben niet de premier van al die andere landen, mijn antwoord blijft nee’.

‘En deze tegen die 2% ‘daarom, omdat ik het zeg’

‘Ja, dat zei mijn moeder ook. Dan vroeg je ‘waarom?’ en dan zei ze ‘daarom’, ja en deze ‘ik vraag het niet aan je, ik zeg het je’.
Of deze voor Wilders ‘zolang je onder ons dak woont, doe je wat wij zeggen’.

‘En de mooiste, maar dan ga ik verder’, zeg ik, ‘dat ze zei, vraag dat maar aan je vader…’

Het was nog voor zijn uitvinding van de Segway. In het artikel besprak hij de techniek en de reden van zijn onderzoek. Hij wilde een apparaat maken dat de mobiliteit van lichamelijk gehandicapten verbeterde. Toen later de Segway op de markt kwam vond ik dat een geweldig ding. Maar het brak niet door in Nederland en ik vond het als gimmick te duur. In het begin waren ze minstens twee keer zo duur als nu.

De eerste keer dat ik daardoor op een Segway reed was in 200 in de RTL studio, vlak voor een uitzending van Life & Cooking. Door een gang tussen studio en kleedkamer reed ik een wedstrijdje met Carlo Boshard. Het was voor hem ook de eerste keer en helaas had hij het sneller onder de knie dan ik. Later heb ik, onder veel betere omstandigheden, nog twee keer met een Segway gereden. Wat telkens een bijzondere ervaring bleek.

Unicycle

De Unicycle kan achter in de auto

En nu is er dan de Unicycle van Hammacher Schlemmer. Een nieuw éénwielig vervoermiddel met het uiterlijk van een Vespa scooter en de techniek van een Segway. Evenals de Segway heeft de Unicycle elektrisch aangedreven gyroscopische sensoren. Daardoor blijft de berijder perfect in balans. Hoewel. De Unicycle heeft slechts één wiel, waar de Segway er twee heeft. Waarschijnlijk vergt de Unicycle daarom iets meer balanswerk.

De Unicycle is volgens de makers een stadsvervoermiddel dat in een aktetas past. In ieder geval, getuige de foto, past het in een ruime personenauto.

Tussen de Segway en deze Unicycle kwam vooral Honda regelmatig met berichten gekomen over een éénwielig, gyroscopisch voertuig. Honda organiseerde dan persbijeenkomsten en demonstraties met telkens een nieuw type en allerlei beloftes. Veel van die demonstraties zijn terug te vinden op Youtube, maar tot een verkoopbaar product kwam Honda nooit.

Hammacher Schlemmer nu met de Unicycle wel. Ze brengen een fraai apparaat op de markt dat rond de 2500 euro zal gaan kosten. De eenwielige Unicycle heeft een 500 watt elektrische motor waarmee je maximaal twee uur kan rijden bij 20 km/uur. Afhankelijk van het gewicht van de berijder, zeggen ze erbij. Het opladen van de lithium-ion batterij duurt ongeveer drie uur. Nog niet zo spectaculair allemaal, maar het begin is er.

Meer informatie:

• Website van Hammacher Schlemmer over de Unicycle
• Presentatie van HS Unicycle op Youtube
• Honda presentatie van één van hun Unicycles op Youtube en nog één van dezelfde Unicycle
• De Solo wheel, ook met gyroscopen
• Orbit wheels, ook leuk (youtube filmpje)
• Over de Dean Kamen’s vader, de illustrator van o.a. Mad, Jack Kamen

ps. Twee jaar geleden stond in de krant dat de uitvinder van de Segway was overleden, nota bene door met een Segway het ravijn in te rijden. Het leek een broodje aap verhaal. Ik dacht natuurlijk direct aan Dean Kamen, want dat was de uitvinder. Het bleek te gaan om Jimi Heselden, een miljonair die eigenaar was van het Segway-bedrijf. En hij was inderdaad met een Segway het ravijn in gereden.

En die 98% nette burgers moeten zich dat allemaal laten welgevallen. Anders gezegd, de maatregelen die worden genomen om de 2% in toom te houden zijn vooral lastig of vervelend voor de overige 98% Nederlanders. Ons land wordt met alle genomen aanpassingen steeds minder leuk. Terwijl dat helemaal niet nodig is.

Laat ik een voorbeeld geven dat al helemaal in de lijn van mijn idee ligt.

Krantenberichten (klik op één van beiden voor vergroting)

In De Bilt is vorige week een inwoners dood gereden door twee jongens die extreem hard door een winkelstraat reden. Er wordt direct geroepen om snelheidsdempende maatregelen. Verkeersdrempels, verkeerslichten, eenrichtingsverkeer. Alle mogelijkheden passeren weer de revue. Maar gelukkig. De burgemeester wil niet buigen voor een kleine groep, ‘… je hebt je daar gewoon aan de snelheid te houden. het criminele gedrag moet worden aangepakt, niet de weg..’.

Hè eindelijk, eindelijk een lid van de overheid die begrijpt waar de oplossing werkelijk ligt. En die begrijpt dat al die aanpassingen in het land van de 2% ook, of met name, voor de 98% buurtbewoners, straatgebruikers en anderen vervelend zijn. Terwijl zij zich vrijwel altijd gewoon aan de snelheid houden, moeten zij rekening gaan houden met allerlei maatregelen die alleen hen treft. Alleen hen, die 98%. Want de 2% past zich aan en gaat in dit geval naar een andere straat of stad.

Oplossingen waar ze thuis horen

Er moet veel harder worden opgetreden tegen die 2%. Met maatregelen die hen treffen en niet de 98% andere burgers. In de meeste gevallen is bekend wie de daders zijn. Kom op, geef hen wat ze toe komt. En als dat niet toereikend is binnen de huidige wetgeving, pas die dan aan. Zet ze in het kamp van Lubbers, zet ze voor lange tijd achter de tralies. Het maakt niet uit. Maar tref hén. Laat ze weten, voelen en beseffen dat het Nederland van 15 miljoen mensen niet langer de dupe van het gedrag van 2%.

Meer informatie:

• In 2010 werden 380.000 mensen verdacht van het plegen van één of meer misdrijven. Daar zitten de graaiers die zichzelf verrijken (indirect ten koste van anderen) niet bij.
• Ik ben niet voor strenger straffen, maar voor effectiever straffen. Strenger straffen is wel een discussie…
• Hans van Breukelen wijst ook op een individuele oplossing die de 2% treft en niet iedereen, de overige 98%
• Dries van Agt had het in 1974 over het Ethisch Reveil. Hij wilde een herstel van de christelijke ethiek. Laten we het gewoon bij ethiek houden en de normen- en waarden van de 98% als maatstaf nemen.
• ‘Vervuiler betaalt‘ was ook zo’n leuke kreet, het mag verder dan afval, vandalisme e.d.

“Wat een rare streep”, zeg ik, eigenlijk onbedoeld hard.

“Ja, dat was me ook al opgevallen. Die lichte streep, die trok direct mijn aandacht. Eerst dacht ik nog dat ik een foute print had gekregen”, reageert Joris, alsof hij mijn gedachten had geraden, “maar mijn collega verderop in de gang heeft precies hetzelfde.”

“Het is technisch een perfect foto”, zeg ik, “maar zo’n reflectie”, had ik inmiddels gezien, “die haal je tegenwoordig toch weg met Photoshop. Als fotograaf zie je dat toch ook. Het leidt af en het heeft wat ik noem een Toon Hermans effect”.

Joris kijkt me vragend aan.

“Je kent die conference toch wel van dat vlekje, dat steeds groter wordt. Als je het eenmaal hebt gezien, kun je het niet meer ont-zien en lijkt het steeds nadrukkelijker aanwezig.”

“Ja, ik begrijp wat je bedoeld”, zegt Joris, die zelf ook een tijd heeft gefotografeerd. “Wat me overigens ook stoort zijn die krappe afsneden van de mantel en de jurk. Ik heb het origineel bekeken, daar is het al krap. Maar hier in passe-partout blijft er nauwelijks ruimte over.”

“Klopt, maar toch zou ik niet willen spreken van formaat spanning, als je daar op doelt. Want verder is er voldoende ruimte voor het hoofdonderwerp. Het is hooguit niet mooi, een kwestie van smaak.”

“Wellicht is de briefing ook niet goed geweest. Maar bijvoorbeeld als journalist kun je hier weinig mee. Je kunt bijna geen uitsnede maken zonder die mantel en of jurk te doorsnijden.”

“Is je die rare streep ook opgevallen die als een speer midden in het hoofd van Maxima steekt. De verlichte plooi van het gordijn. Waarom laat zo’n fotograaf ze niet een stap opzij zetten of, ik kan me voorstellen dat het met die mantel lastig is, gaat hij zelf niet een halve meter naar rechts met zijn camera. Dan was bij Alexander ook direct die rare bloem uit zijn nek”.

“Heb je op de gang dat portret van Alexander alleen gezien”, vraagt Joris, ”daar valt het puntje van zijn schoenen buiten beeld. Echt een aanfluiting.”

1. origineel; 2. achter passe-partout; 3. retouch met extra ruimte

Samen lopen we naar de gang. Ja, het is een raar staatsieportret. Hij staat er prachtig op. In vol ornaat, zoals dat heet. Maar zijn schoenen verdwijnen inderdaad achter het passé-partout.

De originelen

Terug op kantoor bekijk ik het originele staatsieportret op de site van het Koninklijk Huis. Daar blijkt bovenstaande allemaal te kloppen. Enige excuus voor de fotograaf kan zijn dat de RVD een andere uitsnede van de foto’s heeft gemaakt.

Koos Breukel

Ik ken redelijk wat fotografen, op zijn minst van naam. Maar Koos Breukel ken ik niet en bij zijn naam rinkelde ook geen belletjes. De wiki-informatie is beperkt, de staatsieportretten worden niet eens genoemd. Dus ga ik naar zijn website. Die opent met een groot aantal portretten. De bovenste drie zien er technisch goed uit. Maar dat is het minste wat je mag verwachten van een fotograaf die door de RVD is uitverkoren om de portretfoto’s van onze Koning en Koningin te maken.

Maar er is iets. Ik beweeg verder naar beneden. Wat is dat. Vreemde uitsnedes? Raar licht? Bij enkele bekende geportretteerde personen denk ik, waarom zo onflatteus? Het lijkt wel of het oor van Najib Amhali de aandacht trekt. En die ogen van Lou Reed, wat is er met die man aan de hand? Heeft Cees van Dam een dood linkeroog? En die blik van André van Duin, is het verbazing, hij heeft ook iets met zijn ogen.

Is Koos Breukel een fotograaf met te weinig creativiteit? Wil hij zich onderscheiden van zijn collega’s door rare poses, door op te vallen door ongebruikelijke ledematen en lichaamsonderdelen te benadrukken. Ik ga naar de biografie op zijn site: … Sommige onderwerpen komen voor een opdrachtfoto, maar de meerderheid zijn geselecteerd door Koos Breukel zelf. Het grote verschil tussen andere studio fotografen en Koos Breukel is dat hij mensen fotografeert, omdat hij wil weten of ze een of andere vorm van schade hebben geleden.

Met andere woorden als je een portret laat maken door Koos Breukel kijkt ie wel even hoe hij je op zijn onvoordeligst kan vastleggen. Dat is het wat ik zag. Nou, lekker om onze koning door zo iemand te laten fotograferen… RVD.

Links het origineel, rechts met rustig geretoucheerde streep. Zie ook de reflectie in het tafeltje links en het gordijn boven de kroon van Maxima

De fotograaf doet een stapje naar rechts (na 3,5 seconden). De bloem in de hals van Alexander verdwijnt en het gordijn uit het midden van het hoofd van Maxima (klik op afbeelding voor vergroting)

De gesprekken gingen verder dan het project. We bespraken vanuit onze heel verschillende achtergronden over diverse ontwikkelingen in de markt. Dat was buitengewoon interessant. Eén van onderwerpen die ter sprake kwam was disruptieve innovatie.

Het was voor mij een nieuw begrip. En omdat ik interesse heb in creativiteit en innovatie luisterde ik met buitengewone belangstelling naar wat één van de projectdeelnemers er over vertelde.

Clayton Christensen

Hij had dit ongetwijfeld gemerkt. Nog dezelfde dag kreeg ik een mail van hem met de aanbeveling het boek ‘disruptieve innovatie’ te lezen. Een boek van Clayton Christensen, hoogleraar aan de Business School van Harvard Universiteit.

Inmiddels heb ik er veel meer over gelezen en bekeken, want er zijn ook buitengewoon veel interessante video’s (waarvan veel van Christensen zelf).

Disruptieve innovatie

Disruptieve innovatie komt er op neer dat door innovatie een nieuwe markt ontstaat, waardoor alles wat met de bestaande markt te maken heeft verdwijnt of op zijn minst minder interessant maakt.

Het voorbeeld dat vrijwel altijd wordt gegeven is de innovatie ‘digitale fotografie’, waardoor de markt van fotorolletjes op basis van zilverbeeld verdween en Kodak, om dat ze niet wisten hoe ermee om te gaan, failliet ging.

Het wrange van het voorbeeld van Kodak is dat zij de eerste waren die een digitale camera ontwikkelden. Maar ze bleven met fotorolletjes bezig en de digitale camera verdween in een kast.

Het fenomeen is natuurlijk niet nieuw. Door de eeuwen zijn door ontwikkelingen gebruiken, markten, producten en merken verdwenen. Maar de laatste decennia gaat het hard. Het werd zinvol voor bedrijven te kijken naar hoe om te gaan met het fenomeen. En dat is waar onder andere Clayton Christensen over schrijft en vertelt.

Omgaan met disruptieve innovatie

Disruptieve innovatie overleven doe je als bedrijf door een twee sporenbeleid te volgen. Dat begint met te onderkennen dat je, als je al een tijd meedraait of een succesvol product hebt, geneigd zult zijn hieraan vast te houden. Veranderen is nu eenmaal moeilijk. Hooguit pas je je bestaande product of bedrijfsvoering beetje bij beetje aan bij de ontwikkelingen, de zogenaamde incrementele innnovatie. Je blijft je concurrentie enigszins voor door kleine verbeteringen, prijsaanpassingen en dergelijke.

Het kan lang goed gaan. Tot er een radicale innovatie op je markt komt. Een compleet nieuw product waarvan klanten direct de voordelen zien en die jouw product in één klap ouderwets en overbodig maakt.

Evenals baanbrekende uitvindingen doorgaans worden gedaan door mensen van buiten het vakgebied, zo komen ook de radicale innovaties vrijwel altijd van buitenstaanders, nieuwkomers op de markt. In ieder geval komen ze zelden van de bestaande bedrijven.

Het twee sporenbeleid komt er op neer dat je bovenstaande onderkent en naast je bestaande activiteiten een cultuur toestaat waardoor ook radicale innovaties mogelijk worden binnen je organisatie.

Blind en de kannibalen

Naast de moeilijkheid van veranderen in het algemeen, zijn er nog twee zaken waardoor bedrijven het lastig vinden om te gaan met mogelijk bedreigende innovaties of zelf radicaal gaan innoveren: blindheid en kannibalisatie. Het gaat goed, dus waarom zou je moeite doen, kosten maken en je beschermen tegen een bedreiging die niet zichtbaar is. Je succes maakt je blind.
Daarbij, een radicaal nieuw product dat je binnen je organisatie ontwikkelt moet zich eerst nog bewijzen, dat brengt kosten met zich mee die de winstgevendheid van het bestaande product wellicht ondermijnen.

Maar je zult er doorheen moeten breken. Clayton Christensen zegt het heel mooi: ‘Als een bedrijf jouw markt kannibaliseert, dan is het vrijwel altijd het best als dat bedrijf van jou is’.

Twee sporen

Twee sporenbeleid dus. De sleutel is de twee discliplines te laten samensmelten. Ook al staan ze lijnrecht tegenover elkaar. Want het bestaande product of de organisatie zal gericht zijn op gangbare bedrijfsvoering. Het heeft de productie zo efficiënt mogelijk ingericht, houdt de kosten in de gaten en past zich zo goed mogelijk aan haar markt aan. Maar voor innovatie zijn experimenten nodig en moeten risico’s worden genomen.

De wijze waarop de twee toch samen kunnen bestaan hangt af van de cultuur van het bedrijf, de markt en waarschijnlijk veel meer. Elk bedrijf zal het daarom op een andere manier voor elkaar moeten zien te krijgen.

Het ene bedrijf zal het fysiek scheiden door vanuit twee gebouwen te werken. Een ander bedrijf zoekt het in gescheiden afdelingen. Maar uiteindelijk zullen resultaten in elkaar worden geschoven en beslissingen moeten worden genomen.

De moeilijkste beslissing is daarbij (geleidelijk) te stoppen met het mogelijk nog succesvolle product op een bestaande markt en te starten met de nieuwe dienst of product op dezelfde of een andere markt. Kijk eens bij Google hoeveel bedrijven het roer omgooiden, terwijl ze nog volop winst maakten met hun product(en). IBM, HP en zelfs Apple komen in mijn gedachten…

Meer informatie:

• Veel interessante artikelen over disruptie op Frankwatching
• Het eerste boek van Christensen heete ‘The Innovator’s Dilemma‘
• Een helder uitleg over disruptieve innovatie van Christensen op Youtube
• Nog een youtube-filmpje van Christensen (zie ook de aanbevolen video’s)
• Christensen’s eigen website
• Mijn bericht over Strategie en Tactiek

Ondu Pinhole

De Ondu Pinhole is een fraaie, houten fotocamera zonder lens. In plaats daarvan heeft zo’n camera een gaatje, een pinhole, en het wordt daarom ook wel gaatjescamera genoemd (terwijl het natuurlijk maar één gaatje heeft). Ik wist al lang wat dat was. Als hele jonge jongen had een oom die fotograaf was me geïntroduceerd in de geheimen van de pinhole. Hij had er een gebouwd in een sigarendoos. Daarna ging ik er zelf korte tijd mee experimenteren; en sloopt daartoe onder andere een Agfa Clack van mijn vader.

De fraaie Ondu kan me niet verleiden tot het opnieuw oppakken de pinhole, maar het is wel leuk hier weer even in de pinhole-wereld te duiken. De Ondu Pinhole is een ontwerp van de Sloveense timmerman, fotograaf en industrieel ontwerper Elvis Halilović. Hij werd al een beetje bekend met zijn project de drijvende stad.

De camera’s maakt hij zelf in zijn houtwerkplaats, samen met zijn broer Benjamin. Maar met zijn huidige gereedschap duurt het lang om productie te maken, daarom wilde hij moderner apparatuur. Daarom meldde hij zich in bij Kickstarter voor crowdfunding van de benodigde 10.000 dollar. De teller staat inmiddels op 20.000 dollar of…. kijk zelf maar even, de teller loopt nog.

Pinhole fotografie

De Ondu Pinhole camera is ontstaan uit het enthousiasme voor pinhole fotografie van een ontwerper. Maar er blijkt een levendige community te zijn van pinhole fotografen. Heeft het zin daar hier over te vertellen.

Met links kun je zelf op pad over internet. Ga ik weer even van de foto’s van het Ondu houtje genieten. Zal ik al vast een plaatsje vrij maken op de schouw boven de open haard voor het hebbeding…

De links

Algemeen

• Een introductie is vanzelfsprekend een goed begin. Jon Grepstad schreef er in 1996 één met daarin ook een stukje geschiedenis
• Dit jaar vernieuwde hij zijn introductie op zijn eigen site, die is zeer de moeite waard… ok hieronder een link naar zijn homepage
• De site van Jon Grepstad staat vol met interessante informatie over fotografie, niet alleen pinhole
• Eric Renner is al tientallen jaren een autoriteit op het gebied van pinholes en schreef er meerder boeken over

Een pinhole camera maken

• Een fraaie site over het maken van eigen pinhole camera (met een stukje geschiedenis en veel illustraties)
• Op de site Instructables kan de pinhole niet ontbreken (ook leuk om andere instructies te bekijken)
• Niet super, maar wel leuk om te zien dat het failliete Kodak nog actief is en uitlegt hoe je een pinhole camera maakt

De bijzondere of opmerkelijke pinholes

• Er zijn natuurlijk mensen die het niet zonder lens kunnen. En hun SLR als pinhole gebruiken
• Of de Pringles verpakking gebruiken om een pinhole te maken
• Een pinhole gemaakt van SPAM verpakking (onze SMAC). Dat doet direct denken aan die historische scène van Monty Phyton

Overig

• 28 april j.l. was het Wereldwijde Pinhole Fotografiedag
• Ok, een website met 23 homemade pinholes ter inspiratie
• De Pinhole group op Flickr
• Tumblr met als steekwoord Pinhole
• En foto’s gemaakt met pinhole camera’s op Tumblr
• En op Pinterest

Dat veel mensen nu een ander doel kunnen geven aan hun boswandeling, dan weer naar die uitspanning of uitkijktoren te lopen, vonden ik en een deel van de vrienden een foute opmerking. En zo waren er meer uitspraken waarover de meningen verdeeld waren. Maar over één ding waren we het eens. Het vermoeden dat de kinderen niet meer leven, want ze worden al een week vermist. We bespraken nog wel enkele in de krant vermelde feiten en de gedachten die we daarbij hadden. Daarbij kwamen ook positieve mogelijkheden ter sprake. De mogelijkheden die hoop geven.

Omdat de realiteit vaak gekker is dan de beste scenarioschrijver kan bedenken hieronder, naar aanleiding van onze hersenspinsels, het verzonnen verhaal over het laatste gesprek dat ik met de vader had.

Het laatste gesprek

Het is een koude ochtend begin april. In de zon is het lekker. Maar de wind is snijdend koud en maakt de gevoelstemperatuur laag. Op weg naar Duiker Electronics in Zeist zie ik Jeroen lopen, aan de andere kant van de Slotlaan. Hij loopt diep weggedoken in de kraag van zijn jas, licht gebogen alsof hij schuilt voor de kou.

‘Hé Jeroen’, roep ik naar de overkant. Zonder de blik in zijn gezicht te veranderen kijkt hij op. Dan ziet hij me en steekt traag zin hand op. Ik ren naar de overkant.

‘Hé Jeroen’, herhaal ik nu ter begroeting, ‘hoe gaat het joh, lang niet gezien’.

‘Niet zo best’, mompelt hij afwezig.

‘De crisis of thuis, ’vraag ik, ‘tja als fysiotherapeut ga je er al jaren op achteruit, dat zal nu met de crisis erger zijn’.

‘Nee, privé’, fluistert hij en dan luid, ‘ik ben gescheiden van Iris. Ik heb een nieuwe vriendin, maar…’

Rillend van de kou zegt ik, ‘kom, we pakken even een kop koffie’.

Jeroen kijkt om zich heen, terwijl ik de Hema al  in loop. Hij volgt. Ik leg mijn boodschappen op een vrije tafel.
‘Koffie met gebak?’ vraag ik. Hij knikt en ik loop naar de afhaalbalie. Jeroen gaat zitten. Bij het teruglopen met een dienblad koffie zie ik hem zijn ogen uitwrijven. Alsof hij blij is zijn hart te kunnen luchten begint hij direct te praten.

‘Voor de buitenwereld lijk ik misschien een aardig vader en echtgenoot. Maar Iris heeft het niet makkelijk met me gehad, de jongens ook niet. Je wist toch dat ik twee zoons heb, Ruben en Julian? ‘.

Ik knik.

‘Regelmatig kon ik me niet beheersen en dan sloeg ik haar en soms ook de kinderen. En ik schold ze uit. Achteraf vond ik het vervelend, maar ik wist dan vaak niet wat me was overkomen, wat me ertoe had gedreven’.

Hij pakt zijn kopje vast, maar drinkt niet. Hij staart wezenloos voor zich uit en vervolgt meer tegen zichzelf dan tegen mij: ‘Het was goed dat we uit elkaar gingen’.

Dan neemt hij een slok en ik zie zijn blik veranderen.

‘Ze haalde het bloed onder mijn nagels vandaan, dat rotwijf. Altijd alles beter weten en vitten. Nooit deed ik het goed. En altijd zeuren over geld. En mijn nieuwe vriendin is al net zo. Dat gezeur, ik kan er niet meer tegen.‘

‘Ach, joh. Dat weten we toch, dat vrouwen anders zijn. Ze komen van Venus of Mars. In ieder geval van een andere planeet’.

Het lijkt alsof hij me niet hoort. ‘Dood, dood moet ze’, hoor ik  over zijn lippen komen, waarbij ik hem zachtjes op zijn onderlip zie bijten.

Geschrokken kijkt hij me aan en forceert een glimlach. ‘Wat zeg ik nu, haha’, probeert hij mijn vragende blik te beantwoorden en tegelijk zijn uitspraak te ontkrachten.

‘Goh, wat is een tijd geleden’, zegt hij ineens opgewekt, ‘hoe is het met jou?’

‘Ja… ja goed’, antwoord ik, ‘maar wat vervelend nu om te horen over je scheiding. Jullie leken me altijd zo’n mooi stel’.

‘Dat zijn we ook, waren we ook, zijn we nog steeds. Ach, ik weet het niet meer. Misschien is het goed wat afstand van Iris te hebben. Maar de kinderen. Ik mis ze’.

‘Je ziet je kinderen toch nog wel?’, vraag ik.

‘Ja, maar…  binnenkort ga ik een weekje met ze weg. Ik heb het al helemaal bedacht. Een leuke week samen met de jongens. Ik kan best goed met ze opschieten. Het is Iris, of eigenlijk wij samen, wat de sfeer thuis verpestte.’

‘Wat ga je doen met de jongens?’

Jeroen kijkt voor zich uit. Het is alsof hij de week al als een herinnering voor zich ziet, zoals we terug kunnen denken aan momenten in een voorbije vakantie. De seconden voor hij antwoord geeft lijken een uur te duren, als ik hem aankijk terwijl hij geleidelijk zijn blik weer bij me teruglegt.

‘Ik heb het al helemaal bedacht’, herhaalt hij.

‘Ja’, zeg ik, ‘maar wat ga je doen?’

‘Ik ga met de jongens naar het zuiden. Ik heb een au pair geregeld op een camping’, mompelt hij weer, alsof hij het niet tegen mij heeft. Alsof zijn uitspraken en zijn gedachten door elkaar lopen. ‘ze is al betaald, ja ze is al betaald. Het fout geadresseerde pakketje wordt binnen een week bij haar terugbezorgd.’

‘Bij wie, bij de au pair’, vraag ik.

‘Nee, bij Iris natuurlijk’, reageert hij fel. In zijn ogen zie ik nu ineens een agressieve blik.

Alsof hij zich niet bewust is van zijn uitval vervolgt hij ‘het pakketje wordt terugbezorgd. Dan weet ze waar ze zijn’.

Ik kijk Jeroen aan. Hij kijkt terug en glimlacht opnieuw. Er klopt iets niet, realiseer ik me. Hij is in de war. Maar is dat vreemd.
Ik denk aan hoe ik zelf was na het beëindigen van een relatie. Ik liep dan ook met mijn ziel onder mijn arm. Ik verweet het haar, ik verweet het mezelf  en mijn schuldgevoel over het mislukken zweefde daar tussendoor. Ik wist met mezelf geen raad en als de breuk echt heftig was sprak ik er dagen of zelfs weken later nog over, soms goed, soms slecht. Als mijn vrienden na een paar dagen hadden aangegeven dat ze vonden dat ik mijn leven maar weer eens moest oppakken dan sprak ik desnoods met vreemden over mijn verdriet en het gemis.

Ik kijk hem nog even aan en sta op. ‘Het was leuk je weer eens te zien en spreken’, spreek ik de plichtmatige, gangbare afscheidswoorden. Ik geef Jeroen een hand. Als ik de Hema uitloop kijk ik nog even achterom. Hij zit er nog en staart weer naar de muur. Dwars door me heenkijkend… als ik er nog had gezeten.

Als ik enkele weken later in de kranten lees wat er mogelijk is gebeurd, denk ik terug aan het laatste gesprek. De politie beschrijft het dwaalspoor. Het komt bedacht over, als een dwaalspoor bij een plan. Niet de route van een emotionele gek. Af en toe zichtbaar op camera’s toont hij gedeeltes van de route, zodat deze kan worden geanalyseerd. Vanuit Zeist naar het zuiden en dan terug langs de Duitse grens, om de suggestie te wekken dat de kinderen daar mogelijk zijn.

Ik denk aan wat Jeroen zei over de au pair, de camping en het terug te bezorgen pakketje. Zijn de kinderen ergens achtergelaten op een camping, onder toezicht van een buitenlandse au pair die dan ongetwijfeld het Nederlandse nieuws niet volgt of kan volgen. En het pakketje, bevat dat de oplossing. Zit daarin het adres dat na een week van twijfel en verdriet van de moeder en een groot deel van de bevolking een einde maakt aan de vermissing. Ach nee, het lijkt te mooi om waar te zijn. Het lijkt de wens, die de vader van de gedachte is.

Verzonnen

Bovenstaande verhaal is verzonnen. De ingrediënten werden aangedragen tijdens een gesprek met vrienden. Maar hoe gek kan de werkelijkheid zijn. Hoe gek is de werkelijkheid. Gekker dan de meeste verhalenvertellers en scenarioschrijvers kunnen bedenken, zoals gezegd. Dat denk je helemaal wanneer je sommige berichten leest, zoals de complottheorie op de website van klokkenluiders, waar de zelfmoord van Jeroen Denis in twijfel worde getrokken.

Meer informatie en websites:

• de tijdlijn van de vermissing op de site van Hart voor Nederland
• de facebook-pagina die is gemaakt voor Iris, de moeder van Ruben en Julian
• het condoleanceregister online voor Jeroen Denis
• het eerste politiebericht over de vermissing
• Uitgebreide informatie (zie ook ‘gerelateerde berichten’) op de website van RTV Utrecht

Een lekkere, eiwitrijke sprinkhaan

Misschien vindt de mediawereld het niet belangrijk. Maar het kan ook komen door het onderwerp. Want het thema van deze toekomstvisie is ‘eetbare insecten’. Een onderwerp waar wij in het Westen altijd de kriebels van krijgen, maar waarmee meer dan een derde van de wereld geen problemen heeft. Zij voeden zich met insecten of voegen het toe aan hun eten.

Een ander deel, waartoe wij behoren, nuttigt insecten ongemerkt. Want veel insecten worden vermalen gebruikt als ingrediënt bij onze voedselproductie. De schildluis bijvoorbeeld dient als basis voor de rode kleurstof van aardbeienyoghurt en -milkshakes, roze koek en rode M&M.

Roze koeken met schildluis kleurstof bereid

VN Wapen

De Verenigde Naties ziet insecten eten als oplossing van de vervuiling bij voedselproductie en als wapen tegen honger. Ook verbetert het onze voeding. Want insecten zitten vol eiwitten en mineralen en de meeste insecten  zijn ook rijk aan koper, ijzer, magnesium, mangaan, fosfor, selenium en zink, en ze zijn een bron van vezels.

Insecten eten is ook goed voor het milieu. Onder andere door de efficiëntie als voeding. Een insect heeft twee keer zoveel voedsel nodig als de hoeveelheid die het voor de mens oplevert. Bij runderen daarentegen is dat maar liefst acht keer. Met andere woorden een koe moet 8 kilo eten om uiteindelijk één kilo vlees te kunnen opleveren bij de slager

Maar insecten hebben volgens het 200 pagina’s tellende rapport meer voordelen. Ze planten zich razendsnel voort, veroorzaken nauwelijks milieubelastende broeikasgassen en er zijn er heel veel van. Ook kunnen ze zich voeden met voedingsresten in menselijke afval.

De voedingswaarde van de kleine kriebelige wezentjes is volgens de onderzoekers uit Wageningen vrijwel vergelijkbaar met die van rood vlees en geroosterde vis. Niet van alle insecten in dezelfde mate, maar er zijn al bepaalde kevers, mieren, krekels en sprinkhanen gevonden die er heel dicht bij in de buurt komen.

Het onderzoek dat de basis vormt van de toekomstvisie is dus voor een belangrijk deel uitgevoerd door de Landbouw Hogeschool. Daar doen ze inmiddels ook onderzoek naar spinachtigen, waartoe  naast spinnen ook schorpioenen worden gerekend. Ook de spinachtigen kunnen wellicht bijdragen aan de oplossingen van de voedingsproblemen die de VN heeft geformuleerd.

Voedingswaarde is belangrijk, maar …

Insectensnack (foto: Lotte Stekelenburg)

Tijdens bijeenkomsten met gerechten van insecten, zijn in Nederland en andere westerse landen  vooral de positieve reacties opvallend.  Als we het beeld van de harige pootjes, kriebelige vleugeltjes en stekelige angeltjes hebben afgeschud blijken insecten lekker te kunnen zijn. Mits goed klaargemaakt natuurlijk. Wat dat betreft moeten we zeker ook ver over de grenzen ons licht opsteken. Want in Afrika en Azië staan diverse insecten al jaren, zo niet eeuwen, als delicatesse op de menukaart. En daar moet je soms torenhoge prijzen betalen om er van te mogen genieten.

Voor wie echt niet aan het idee kan wennen… waarschijnlijk heb je al menig insect gegeten. Volgens broodje aapverhalen eten we er minstens drie per dag, bijvoorbeeld tijdens onze slaap.

Meer informatie:

• Het rapport ‘edible insects’ als download op de website van FAO (pdf 5,5 mb)
• Website ‘ Duurzaam insecten eten ‘, boordevol leuke wetenswaardigheden, recepten en nieuws
• Het bovengenoemde broodje aapbewering ontzenuwd
• Wiki over insecten
• Website van de Wereldvoedselorganisatie