Klik hier om af te drukken.


Faillissement

Er gaan meer bedrijven failliet dit jaar. Gisteren stond in de krant dat bij veel van deze faillissementen is gefraudeerd.

Was het niet Robert Blom [1] die ooit beweerde dat bij 80% van de faillissementen sprake is van fraude? Zo’n uitspraak is te verwachten van iemand die bij Graydon werkt(e). Het percentage leek mij altijd wat overdreven. Ik ben ervan overtuigd dat een ondernemer die het moeilijk heeft probeert zijn zaak tot het laatst en wellicht tegen beter weten in overeind te houden. Dat een schreeuwende crediteur dan wordt betaald op een bepaald moment, wat later blijkt een paar weken voor het faillissement te zijn, is niet bevoordelen. Dat gebeurt in de spanning en emotie van het overleven. Om dan te spreken van paulianeus [2] handelen vind ik al bijzonder.

Andere, op fraude lijkende, acties vinden in eenzelfde noodsituatie plaats. Daarnaast zijn er natuurlijk altijd mensen die moedwillig frauderen, maar geen 80%. Met 30% zit ik zelfs nog aan de hoge kant, denk ik. Maar ik weet weinig meer van de materie dan wat ik de afgelopen 25 jaar om me heen zag gebeuren. Terwijl Robert Blom er zijn werk van heeft gemaakt. Leerzaam in dit kader is het onderzoek ‘fraude en misbruik bij faillissementen [3]‘ waarvan in 2005 het rapport [4] verscheen, zowel vanwege de cijfers als de definities en het jargon (download hier de samenvatting [5]).

Maar meer bijzonder dan een faillissement van een bedrijf vind ik dat van een land. We horen zo veel over een mogelijk faillissement van Griekenland. Wat houd dat eigenlijk in, vroeg ik me af, want een land kan toch eigenlijk niet failliet.

Nee, technisch bezien kan een land of overheid niet failliet. Maar een land kan wel beslissen zijn schulden niet meer te betalen, vaak rentebetalingen en aflossingen. Het grote verschil tussen een persoon/bedrijf en een land is dat een schuldeiser bij een persoon/bedrijf naar een rechter kan stappen en bij een land niet. De schuldeiser moet gewoon afwachten wat het land/overheid in de toekomst gaat doen.

Veel investeerders, banken en andere schuldeisers nemen daarom hun verlies. Dat namen ze in het geval van Griekenland al, soms gedwongen door de Eurotop die het als onderdeel zag van de redding. Begin van het jaar hebben zij al driekwart van de openstaande schulden (ruim 100 miljard toen) kwijtgescholden.

Het gevolg van het faillissment van een land is dat het doorgaans geen producten meer kan importeren. Buitenlandse leveranciers willen niet het risico nemen dat ze niet betaald krijgen. Vaak heeft de overheid ook geen geld meer om haar medewerkers te betalen en andere financiële verplichtingen na te komen. Ambtenaren komen op straat te staan en in het algemeen loopt de werkeloosheid op.

Vaak devalueert de munt, wat wel als voordeel heeft dat het land aantrekkelijker worden voor andere landen omdat producten en diensten voor hen voordeliger worden. Als Griekenland failliet gaat, zal ze uit de Eurozone gaan en een andere munt krijgen waarbij hetzelfde effect plaatsvindt. De aantrekkelijke prijzen kunnen dan een manier zijn om weer uit de problemen te komen.

Overigens zijn faillissementen van landen veel vaker voorgekomen en zelfs recent. Duitsland is een veelgehoord voorbeeld. Zowel voor WO II (1923 en 1929) als direct daarna (1945) was Duitsland in principe failliet. Maar door de bijzondere omstandigheden rondom het ‘Derde Rijk’ is het wat lastiger te spreken van faillissement.

Een duidelijk faillissement was 14 jaar geleden Rusland. De dure oorlog in Tsjetsjenië veroorzaakte een economische crisis die in 1998 leidde tot de ‘roebelcrisis [6]‘. De Russische overheid devalueerde hun munteenheid en staakte betalingen aan buitenlandse crediteuren.

Daarna volgde Argentinië [7], dat haar crediteuren in 2003 meldt de financiële verplichtingen niet meer te kunnen voldoen.

En tenslotte is Zimbabwe een bijzonder en illustratief voorbeeld van een landenfaillissement. Het welvarendste land van Afrika gleed af naar de bedelstaf in2009 en is nu het armste land van Afrika. Hyperinflatie, mismanagement, productiviteitsdaling en andere factoren speelden daarbij een rol. De werkloosheid liep op tot 95% (hoogste ter wereld) en veel autochtonen verlieten het land om elders hun geluk te zoeken.

Kunnen landen frauderen en misbruik maken bij faillissement zoals bedrijven? Ik denk dat wanneer we spreken van corrupte landen, dat fraude en misbruik op de loer liggen. Gewaarschuwde mensen in Noord-Europa telden voor twee, zoals het spreekwoord vertelt, ze hadden zich beter moeten voorbereiden. Maar er was nog iets. Oh ja, de euforie van snel geld verdienen. Kop in het zand dus. En schuldeisers die hun gat verbranden moeten op de blaren zitten.